Daily Archives

25 Articles

Aktualności

OSTATNI DZIEŃ – 29 SIERPNIA 2012

Posted by Espania Mundial on

Do Gdańska docieramy na dzień przed pokazem w kinie Helios. Okazuje się, że nie mam na nic czasu, ponieważ w małej kolejce zebrało się kilka redakcji z radia i dzienników, z prośbą o wywiady.

Oto niektóre z nich: „MUNDIAL DLA INTERNOWANYCH. WIELKIE EMOCJE PIŁKARSKIE I POLITYCZNE W 1982 ROKU” – WYWIAD Z REŻYSEREM MICHAŁEM BIELAWSKIM DLA GAZETY WYBORCZEJ

Aktualności

SPOMIĘDZY PAPIERÓW – GRUDZIEŃ 2011

Posted by Espania Mundial on

Mija kilka miesięcy niebędących czasem zastoju, tylko wielu innych zajęć, w tym prac nad 12 odcinkami programu „Jedna Scena”.

Na początku grudnia miękko przechodzę do filmu. Zaczynam od wizyt w archiwach Telewizji Polskiej na Placu Powstańców. Postanowiłem odszukać dzienniki telewizyjne z 1982 roku, w których pojawiły się informacje na temat mundialu. Przy okazji, w archiwach TVP odnajduję dokumenty dotyczące mundialu, z okresu przygotowań telewizji do transmisji – są dokumenty dietach dla dziennikarzy, opłatach za transport i hotele i dokument najważniejszy, dotyczący zakupu licencji od FIFA.

Od razu widać, jak wielką wagę do tego przywiązywano. Licencja została zakupiona za dewizy – towar najpilniej poszukiwany w PRL – a kwota, którą zapłacono za prawo do transmisji mistrzostw, wydaje się wprost astronomiczna. Spomiędzy kilku teczek dokumentów nagle wyrasta inny od urzędowego ton wypowiedzi, pojawiają się ludzie „Solidarności”. W dokumentach znajduję znajome z IPN materiały na temat bizantyjskich rządów prezesa Szczepańskiego. Lista aut, domów, ośrodków wypoczynkowych oraz helikopter i jacht, które znajdowały się w dyspozycji prezesa, w 1980 roku musiała robić piorunujące wrażenie.

Cały rok opowiedziany jest przez dokumenty, rachunki i sprawozdania. Niespodziewanie, do transkrypcji narad zakładowych wdziera się luźniejszy ton wypowiedzi, który bezpowrotnie znika, jakby nagle wszystko drukowano jakimś innym atramentem, usztywniającym zdania i myśli. Sprawdzam datę – to 20 grudnia 1981, kilka dni po wprowadzeniu stanu wojennego. Poszukiwania potwierdzają, że prawa do transmisji ma telewizja, ale ta wiedza jest tylko dla mnie, tak jak telewizja ma tylko dla siebie prawa do emisji mundialowych meczów.

Aktualności

13 GRUDNIA 2011

Posted by Espania Mundial on

Trudno nie pomyśleć o mijającej właśnie dziś 30 rocznicy wprowadzenia stanu wojennego.

Przedwczoraj nagraliśmy wywiady z internowanymi w Białołęce. Spotkaliśmy się z byłym działaczem NZS-u Jackiem Czaputowiczem, działaczem lewicowym Piotrem Ikonowiczem, a także po raz drugi z Wiktorem Mikusińskim i Maciejem Goliszewskim. Pan Maciej przygotował niespodziankę – słynny numer „Paris Match” ze zdjęciem, na którym służy do mszy w koszulce „Espana ‘82”. Niestety dużo tego dnia wymyka się spod kontroli.

Przeciąga się pierwsze nagranie, kolejne opóźniają. Z kłopotami dociera na wywiad Piotr Ikonowicz. Wywiad z nim gramy na korytarzu więzienia, tuż przy drzwiach jednej z cel. Piotr Ikonowicz należał do grupy „majowych dzieci”, czyli zatrzymanych po protestach między 1 i 3 maja. Z dumą mówi, że akurat on defilował na pierwszomajowej kontrmanifestacji socjalistów. W trakcie nagrania więźniowie za drzwiami odkrywają, co się dzieje. Robią nam kocią muzykę, czyli wypuszczają z siebie nieprzerwany potok najbardziej siarczystych przekleństw. Rozmówca jest tym szczerze rozbawiony. Po chwili wyjaśnia dlaczego – całkiem niedawno przekroczył te mury i odwiedził areszt, po tym jak uniemożliwił eksmisję kilku warszawskich rodzin. 13 grudnia prawie wszyscy bohaterowie filmu odwiedzą Białołękę, żeby odsłonić tablicę upamiętniającą pobyt w obozie.

Aktualności

PIERWSZY ARTYKUŁ – GRUDZIEŃ 2011

Posted by Espania Mundial on

Pierwszy artykuł o filmie w branżowym magazynie „FilmPro”.

Szczęśliwie dla nas cały numer dotyczy transmisji wielkich imprez. Mowa jest więc o „Olimpiadzie” Leni Riefenstahl i koncercie Live Aid. To wymarzone miejsce na rozmowę o mundialu w Hiszpanii. Redaktor naczelna „Film Pro” Irena Gruca była zachwycona historią o erce, płycie pamięci i idei filmu.

Dzięki temu wywiadowi i rozmowie z Ireną uzupełniłem wiedzę na temat narzędzi, jakimi posługiwali się pracownicy telewizji. Po kilku dniach od rozmowy Irena przesyła mi zdjęcie słynnej płyty pamięci. Za kilka miesięcy poznam ludzi, którzy opowiedzą zupełnie inną historię.

Aktualności

STADION ŁKS W ŁODZI – 5 LISTOPADA 2011

Posted by Espania Mundial on

Po kilku miesiącach namawiania nareszcie udało się ustalić termin wywiadu z Józefem Młynarczykiem.

Trzy dni wcześniej, kiedy jest już niemal pewne, że dojdzie do nagrania, udaje się też zaklepać miejsce na wywiad na jednym z ośrodków zarządzanych przez łódzki OSiR, czyli na stadionie ŁKS-u. Obiektem zawiaduje dawny reprezentant Polski, jeden z piłkarzy z kadry trenera Górskiego, Mirosław Bulzacki, miły i bardzo pomocny człowiek. Sam stadion i jego zaplecze nie przedstawiają się już tak nadzwyczajnie. Bardzo długo szukamy miejsca na wywiad.

Pojawia się Józef Młynarczyk. Znów w ciasnej sportowej kurtce i dżinsach, mimo że nie jest najcieplej. Jest twardzielem, więc pewnie wytrzyma, ale od momentu, gdy sam zaczynam trząść się z zimna, po mniej więcej 30 minutach, wiem, że musimy zmierzać do końca. Przepada kilka niepostawionych pytań. Właściwie nie dotykamy tematu afery na Okęciu, o której też zamierzałem rozmawiać. Nie ma też mowy o pytaniach na temat piłkarskiej szatni. To największe tabu piłkarzy, miejsce sekretów, których nie wolno nikomu zdradzić.

Aktualności

PŁYTA PAMIĘCI – PAŹDZIERNIK 2011

Posted by Espania Mundial on

Nie byłbym pewien, że warto robić film o mundialu w Hiszpanii, gdyby nie rozmowa, którą kilkanaście miesięcy wcześniej odbyłem z montażystą z TVP.

Montażysta po raz kolejny przywołał ciekawe historie ze swojej pracy w „Studiu 7”, z którego nadawano również audycje i mecze Polaków z Hiszpanii. Poprosiłem, żeby powtórzył to przed kamerą. „Po emeryturze opowiem, co zechcesz” – obiecał montażysta, ale obietnicy nie dotrzymał. Każda próba przekonania go do wywiadu kończyła się odmową. Ostatecznie umówiliśmy się na rozmowę przez Skype’a. Nie będę jej nagrywał.

Rozmawiamy o pracy Studia Sport w stanie wojennym, oprawie mundialu, cenzurowaniu meczów, szczególnie tego z ZSRR. Podobno w jego trakcie redaktorzy studia telewizyjnego klęli na widok transparentów „Solidarności” zawieszonych na stadionie Camp Nou. Poznaję nową wersję historii na temat tego, jak cenzurowanie było możliwe technicznie. Istniało urządzenie, nazywane płytą pamięci, przypominające wielki dysk twardy komputera (choć było w stanie pomieścić tylko 30 sekund obrazu).

Kłopot polegał na tym, że płyta pamięci bezustannie się zacinała i odpowiedzialni za transmisję ludzie trzęśli się ze strachu, gdy zbliżał się ważny mecz z udziałem Polaków. Częste użycie maszyny sprawiło, że wśród montażystów zrobił karierę pewien żart: kto strzelił najwięcej bramek w Hiszpanii? Erka (od migającej na powtórkach erki – „R” – którą wstawiano w rogu ekranu). Kupuję tę wersję, choć z czasem okaże się, że erki szły do Polski z Hiszpanii po łączach, razem z sygnałem, a nasi nie mogli przy nich nic robić. Już niebawem dowiem się, do czego używano płyty pamięci i jak przygotowano studio do meczu z ZSRR. Czasem bywa, że z małej chmury spada tylko mały deszcz.

Aktualności

KONWIKTORSKA – PAŹDZIERNIK 2011

Posted by Espania Mundial on

Czas na drugą serię zdjęć i kilka dokrętek.

Dzień przed nagraniem asekuracyjnie spotykam się z Andrzejem Maliną, słynnym polskim zapaśnikiem, mistrzem świata z 1986 roku i obecnym opiekunem budynku przy Konwiktorskiej. W gazetach, które niedawno tak gorliwie przeglądałem, jego nazwisko pojawiało się niekiedy tak często, jak imiona czołowych polskich piłkarzy. Rozmawiamy w biurze, gdzie przez chwilę wydaje się nam, że stracimy lokację zdjęciową. Na szczęście to tylko ciekawość Andrzeja Maliny, który pyta o wszystko, co dotyczy filmu.

Poprawia mnie za każdym razem, gdy mówię o piłkarzach „sportowcy”. „Sportowcy to nie tylko piłkarze. Wszyscy mieliśmy ciężko” – wyjaśnia pan Andrzej. Projekt się podoba. Podajemy sobie ręce. Będzie dobrze. Następnego dnia nagrywam wywiad z dziennikarzem „Polityki” Tadeuszem Olszańskim, który mundial oglądał z bliska. Pojechał tam jako dziennikarz Krajowej Agencji Wydawniczej. Tego dnia spotkamy się też ze Zbigniewem Bońkiem, który na wywiad ma dokładnie 20 minut.

Dlatego włosy jeżą mi się na głowie, gdy w chwili, w której mamy zacząć, ktoś z ekipy na pytanie – miałem nadzieję, że retoryczne – odpowiada „nie, nie mamy prądu”. W końcu prąd się znajduje. Z Bońkiem porozmawiamy o organizacji polskiego sportu w latach 80., jego spotkaniach z przedstawicielami Solidarności.

Aktualności

TRANSPARENTY SOLIDARNOŚCI – SIERPIEŃ 2011

Posted by Espania Mundial on

Rok temu, zaraz po wywiadzie, Jan Lityński dał mi namiar do Józefa Przybylskiego.

Ten człowiek wieszał transparenty „Solidarności” w Hiszpanii.

Znany działacz, na pewno będzie miał wiele do powiedzenia na temat akcji. Spotkaliśmy się z Józkiem – po krótkiej chwili pozwala tak do siebie mówić – w minitawernie na warszawskiej Ochocie. Co kilka miesięcy Józek przyjeżdża tu do wnuków. Od 1981 roku mieszkał poza Polską, głównie w Belgii. Był sygnatariuszem porozumień sierpniowych.

Pracował w fabryce konserw. Ma bardzo wiele do powiedzenia, zresztą nie tylko dobrego, na temat emigracji solidarnościowej. Najbardziej podoba mi się historia na temat puszkowania książek i atramentu drukarskiego w paczkach do Polski. Kilka puszek na każdej palecie miało zawsze bibułę w środku, np. „Rok 1984”, jedną z wielu zakazanych powieści tamtego okresu. Józek cierpliwie czeka na wywiad, ale też regularnie odzywa się do mnie z pytaniem „Co słychać”. W końcu w połowie sierpnia telefonuje, że nie ma więcej czasu, musi wracać do Belgii z powodu operacji.

Dogaduję się z ekipą, którą ten jeden raz udaje się przekonać do pracy za darmo. Niestety wywiad nie wypada najlepiej. Józek jest rozkojarzony. Strasznie boli go ręka, którą kilka tygodni temu skręcił w stłuczce samochodowej. Przypomina mi się jeszcze jeden uczestnik akcji wieszania transparentów – Pascal Rossi-Grześkowiak, zwany „Mamuśką”. Pascal to postać, którą zapamiętało wielu emigrantów osiadłych w Paryżu po 81 roku. Pascal brzmi przyjaźnie, jest bardzo dowcipny. Mam jak najbardziej odezwać się do niego ponownie, gdy tylko ustalimy termin nagrania wywiadu.

Aktualności

BAJOŃSKIE SUMY – KWIECIEŃ 2011

Posted by Espania Mundial on

Satysfakcja z ukończonej roboty jeszcze daleko, a już podrzuciło nami jak na wiejskiej drodze.

Kwota, którą mielibyśmy zapłacić za możliwość wykorzystania fragmentów meczów z Hiszpanii, przypomina bowiem kamień zagradzający przejazd. Firma umiejscowiona w Szwajcarii pośredniczy w handlu prawami do transmisji meczów między FIFA a chętnymi żeby takie fragmenty wykorzystać.

Wycena jest jednak tak kosmiczna, że zaczynam rozumieć, dlaczego nikt w Polsce nie zrobił jeszcze dokumentu o tamtych mistrzostwach. Pierwsza zaproponowana nam kwota to ogromna część budżetu filmu. Po mailowych negocjacjach i zmniejszeniu naszych oczekiwań kwota nieznacznie idzie w dół. Z nerwów aż ciężko zasnąć. W trakcie nocnej szamotaniny widzę przed oczami naszywki „Fair Play” na ramionach piłkarzy.

Aktualności

WYNIKI – MARZEC 2011

Posted by Espania Mundial on

Ogłoszenie wyników sesji PISF-u nie przynosi najlepszych wiadomości. Projekt jest oceniony wysoko, ale zdaniem ekspertów wymaga poprawek. Zbyt wiele uwagi poświęciłem w nim na meandry funkcjonowania sportu w PRL-u, aferę piłkarską umiejscowiłem niepokojąco blisko strajków sierpniowych i opowieści o narodowym przebudzeniu. Jest więc niby dobrze, ale nie całkiem. Odrzucony projekt przepracowuję razem z Kasią Malinowską z TVP Kultura. Spotykamy się parę razy i bardzo głośno dyskutujemy w kawiarni na Nowym Świecie. W trakcie gadania nagle dostaję schizy, że ktoś obok zbyt wiele usłyszy i podbierze temat.